Gelden er voor de zenders van de openbare omroep andere regels dan voor lokale radio?

Alle Belgen zijn gelijk voor de wet, dixit artikel 10 van onze grondwet. Zou dat ook gelden voor de radio-omroepen? Openbare versus de lokale? We stelden vast dat de VRT zenders een loopje nemen met de technische uitzendnormen zoals maximale frequentiezwaai. Gelden er voor de zenders van de openbare omroep dan andere regels dan voor de gemiddelde kleine lokale radio?

Als je de frequentiezwaai van de VRT zenders bekijkt, dan blijkt dat voor Stubru, Radio 2 en MNM een zwaai van gemiddeld rond 80 kHz (°) zowat de norm is, terwijl de richtlijnen een maximum van 75 kHz opleggen. Zelfs Klara gaat heel uitzonderlijk eens crescendo. Qmusic daarentegen houdt zich netjes aan de regels.

Hieronder twee grafieken met visuele voorstelling van de gemeten zwaai voor StuBru (Figuur 1) en Qmusic (Figuur 2).

stubru_pieken
Fig. 1: Studio Brussel (VRT 100.6 MHz) gaat vlotjes over de norm van 75 kHz
FM_QMusic
Fig. 2: Qmusic (103.1 MHz) respecteert de frequentiezwaai

Is dat erg  de 75 kHz grens overschrijden?

Het is niet onze bedoeling heel technisch in detail te treden over Bessel functies, de wet van Carson of modulatieindex, daarover vind je genoeg informatie op het internet. We proberen het zo basic mogelijk te houden.

Bij het uitzenden met een zwaai van boven de 75 kHz, zal je FM signaal meer bandbreedte innemen dan toegelaten volgens de norm en stijgt de kans dat je buren op 0.1 en 0.2 MHz afstand gaat storen. De frequentiezwaai is de grootste waarde waarover de gemoduleerde drager afwijkt van de ongemoduleerde draaggolf. Bij FM bedraagt de zwaai 75 kHz en de hoogst voorkomende modulatiefrequentie is 15 kHz. De formule voor de bandbreedte wordt gegeven door  2 x (zwaai + hoogste modulatiefrequentie) en bedraagt dus 2x(75 + 15) = 180Khz.  Bij een hogere zwaai (vb. 86 kHz zoals bij StuBru gemeten, zie Figuur 3) stijgt de bandbreedte tot boven de 200 kHz en kunnen  naburige stations gestoord worden.
Echter, de VRT radio’s worden overbeschermd, want zoals geweten werden er geen andere radio’s toegelaten die dichter liggen dan op 0,3 kHz van een VRT frequentie. Ook al gaat een StuBru ruimschoots buiten haar kanaal, ze zal anderen niet storen. De VRT kan het zich dus permitteren om harder uit te zenden, er is toch niemand die klacht zal indienen.

Inbreuk voor lokale radio

Een lokale radio daarentegen die met een zwaai ter grootte van die van de VRT uitzendt, zal onvermijdelijk zijn buren storen. En kan beboet worden. Of dergelijke controles op het naleven van de zwaai momenteel gebeuren is niet duidelijk, maar in 2006, zo lezen we in het jaarverslag van de regulator, werd  bij O radio uit Antwerpen een inbreuk vastgesteld. Uit het onderzoeksrapport bleek dat het BIPT tijdens een controle van de zendinstallatie van O Radio vaststelde dat de frequentiezwaai 96 kHz bedroeg  in plaats van 75 kHz. Oradio kreeg een waarschuwing.

Meting over langere periode

Nu kan men zich de vraag stellen of we niet te streng zijn voor onze openbare omroep. Is dat erg eventjes buiten de lijntjes kleuren, ttz. een paar seconden boven de 75 maar de rest van de tijd perfect erbinnen. Moeten we dat niet met de mantel der liefde toedekken?

Daarom hebben we ook de zwaai over een langere periode bekeken via een andere meetmethode (°°).  Het komt erop neer dat we over een periode om de zoveel tijd de zwaai opmeten en dit in een histogram zetten.  Vrijdagavond 26 juli , van op Tomorrowland, lukte het de Stubru technici blijkbaar niet om binnen de lijntjes te blijven en de zwaai onder de 75 te houden, zelfs niet op langere termijn gemeten.  In een derde van de tijd (32 %) overschreed de jongerenzender de norm (zie figuur 3 ). Op andere momenten is de overtreding minder drastisch, maar toch nog steeds aanwezig.

Het lukt de VRT niet om de opgelegde FM normen te respecteren.  Q music daarentegen zondigde maar heel sporadisch –  in 0.08% van de tijd – tegen de norm (zie figuur 1).  How comes ? Aan de processing zal het alvast niet liggen want beiden gebruiken Omnia11.

FM_STUBRU
Fig. 3: StuBru (100.6 MHz) op Tomorrowland, zwaaien dat het daar deed…
Hierlangs voor grotere figuur

Oproep

Gezien het nog komkommertijd is en u misschien nog verlof heeft, haal gerust de meetapparatuur maar boven en check op een dood moment eens een aantal radio’s bij u in de buurt: lokale maar ook nationale. Kan je onze bevindingen bevestigen of niet?  Zet de cowboys van de FM band maar eens in hun hemd.
Onze metingen werden uitgevoerd met een eenvoudige FMscope / Pira.

©Lokale Radio in Vlaanderen

(°) gemeten met FM scope / Pira
(°°) Voor de techneuten hier meer informatie over het histogram “Frequency deviation”

3 gedachtes over “Gelden er voor de zenders van de openbare omroep andere regels dan voor lokale radio?

  1. Dat “storen van zenders op 0.1 of 0.2 mhz” is absurd. Er zouden daar geen zenders mogen zijn, dat is AL. Ik heb ooit een kaart gemaakt voor alle fm freqs met zenders op 0.1, 0.2, en daar kon je de storingen dan van af lezen … Ik ben nu op vakantie in de Auvergne en kan op exact 247km van de Pic du Midi tenminste 3 zenders zwak horen (ALTIJD), en daar is de 60kw van Sud radio bij! https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89metteur_du_pic_du_Midi_de_Bigorre
    Mijn zeer gevoelige autoradio ziet maar 10 radios bij autoscan… Thuis makkelijk 40…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s