Radio-concentraties stijgen, mandaten-concentraties nemen af

Begin deze maand publiceerde de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) haar rapport ‘Mediaconcentratie in Vlaanderen 2018’.  Hun conclusie luidt dat de Vlaamse mediamarkt momenteel volledig in handen is van slechts vijf mediagroepen (VRT, De Persgroep Publishing/Medialaan, Mediahuis, Roularta en SBS Belgium). Enkele jaren geleden waren dat nog negen mediagroepen. Door de druk van grote internationale spelers zoals Facebook en Google, zullen onze eigen mediabedrijven verder consolideren. En op vlak van de radio ?

Al verloor de VRT in 2001 zijn monopolie voor landelijke radio door de komst van de landelijke private radio’s 4fm en Q-music, toch blijven de VRT zenders na 17 jaar met het grootste marktaandeel aan de haal gaan. Radio 2, MNM, Studio Brussel, Radio1 en Klara halen iets meer dan 60% marktaandeel. De openbare omroep bereikt dus bijna 2 op de 3 Vlamingen met hun radiozenders. Op ruime afstand volgen Qmusic en Joe van de Medialaan met samen net geen 22%. Tel daar nog het aandeel van Nostalgie bij en je komt aan 90% van de Vlaamse radiomarkt die in handen is van slechts drie mediaspelers: VRT, Medialaan en Mediahuis. De resterende 10% van de koek- meest optimistische inschatting – is voor de netwerkradio’s…én de lokale radio’s.

“De concentratie binnen de Vlaamse radio zeer groot”, schrijft men droogjes in het rapport van de VRM. Het woord oligopolie zou hier beter op zijn plaats zijn. Dat klinkt als een zware ziekte en dat is het ook want gezond kan je de Vlaamse radiomarkt niet noemen als drie bedrijven zowat 9 van de 10 Vlaamse luisteraars in de zak hebben.

Nefast voor de lokale radio sector

Hoe staan in deze context de lokale radio’s ervoor, een jaar na het in voege gaan van het nieuwe frequentieplan? Eerste handicap is dat er niet echt luistercijfers bekend zijn van het totale marktaandeel van de lokale radiosector. We moeten het stellen met de rubriek “Andere” uit het VRM rapport of uit de CIM cijfers de waarden van alle landelijke en netwerkzenders op te tellen en wat er nog overblijft van de 100% toe te kennen aan de lokale zenders. Met moeite haal je dan aandelen van 8 procent, niet echt iets om vrolijk van te worden. Tien jaar geleden haalde de rubriek ‘Andere’ nog 12 procent.vrm

Een twee handicap kwam er met het nieuwe radiodecreet. Tot vorig jaar mochten de zelfde personen in de raad van bestuur zitten van meerdere rechtspersonen die erkend waren als lokale radio. Denk maar aan de ketenradio’s Clubfm, Top, Maria, HiTfm die in handen waren van telkens dezelfde personen. Na de hertekening van het radiolandschap zit de macht bij de lokale radio’s veel minder geconcentreerd dan vroeger. De regulator VRM vat dit als volgt samen: “De mandatenconcentratie binnen de Vlaamse radiosector is sterk afgenomen.”

En daarmee is alles gezegd? Is het dan belangrijker dat de mandatenconcentratie afnam terwijl drie spelers de ganse radiomarkt beheersen?  Met het nieuwe decreet, moesten  netwerk en lokale radio’s een diverser aanbod brengen terwijl ze financieel-economisch door de wet op cross ownership niet meer mogen samenwerken wat hen op de reclamemarkt in een veel zwakkere positie zet. De VRT en VTM bazen kunnen op beide oren slapen! Het wordt hoogtijd dat men de Vlaming meer keuze geeft. Alleen zie ik op korte termijn geen hefbomen of het moest de komst van de digitale DAB+ zijn.

‘Eilandjes’

mefiaconcentratie_2018
Mandatenconcentraties in de Vlaamse radiosector, 2018 (bron: VRM)

Het frequentieplan mag dan wel geschorst zijn door de Raad van State, het radiodecreet blijft nog steeds overeind. De wet op cross ownership verbiedt dat dezelfde personen opduiken in de raad van bestuur van radio’s die een erkenning hebben.
De VRM heeft in haar jaarlijks rapport die machtsconcentraties in een overzichtelijke figuur gegoten. Elke VZW met een erkenning wordt daarbij aangeduid met een rode bol, de aandeelhouders ervan met een grijze stip. De vorige jaren zag je op die mandatenfiguur de concentraties visueel tot uiting  komen door een opeenhoping van rode bollen en lijntjes die samenvloeiden naar steeds dezelfde organisaties, de welgekende ketenradio’s.

In de nieuwe figuur (zie hierboven) kruisen de lijnen van de bestuurders van de ene VZW de andere niet meer – op een paar uitzonderingen na. Een duidelijk bewijs dat iedereen in de lokale sector zich netjes aan het nieuwe decreet houdt. Uiteraard zullen links en rechts sommige functiehouders vervangen zijn door echtgenoten of broer of zus en tante Zulma zal ook wel ergens opgedoken zijn. Want niemand wilde het risico lopen zijn erkenning kwijt te spelen.

Op minder dan een jaar tijd, zijn de Vlaamse radio’s allemaal kleine eilandjes geworden. Niet alleen op de figuur van het VRM rapport, maar jammer genoeg ook in werkelijkheid. Laat ons hopen dat 2019 beterschap brengt en dat alle huidige radio’s zich kunnen handhaven in dit moordend overgeconcentreerd radiolandschap. Ik duim voor jullie!

Rapport Mediaconcentratie in Vlaanderen: link (blz. 167)

©Lokale Radio in Vlaanderen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s